جزوه حقوق تجارت 1

جزوه تجارت 1 استاد کیان را میتوانید از لینک زیر دانلود کنید . لازم بذکر است که لینک غیر مستقیم بوده و میبایست آنرا دانلود نمایید

http://www.uplooder.net/cgi-bin/dl.cgi?key=7cc2cd9929b8af427f41a4247df37ac0

همکلاسی عزیز !!!!

جزوه کامل حقوق جزای عمومی 1 استاد کیان را میتوانید از لینک زیر دانلود کنید . لازم بذکر است که لینک غیر مستقیم بوده و پس از انتخاب از صفحه ای که باز میشود علامت دانلود را کلیک کنید .

درصورت بروز هرگونه مشکل با من تماس بگیرید .

http://www.uplooder.net/cgi-bin/dl.cgi?key=d303e363937c2d0c7e1859667526e488

لینک چک شده و هیچگونه مشکلی جهت دانلود ندارد

خلاصه نویسی :

اصل در خلاصه نویسی اینست که خواننده پیام اصلی گزارش را بگیرد ، نکات اساسی آنرا دریافت کند و از مطالعه جزئیات گزارش بی نیاز گردد . روش خوب و درستی که اخیرا در تنظیم کتابهای درسی بکار گرفته شده است روش خلاصه نویسی است . بدینترتیب که پیش از هر درسی مولف یا مترجم خلاصه آن درس یا مطلب را با عباراتی ساده و روشن می آورد تا نوعی آمادگی ذهنی به دانش آموز یا دانشجو بدهد سپس با گذاشتن سه ستاره یا فاصله سفید اولین پاراگراف درسی را می نگارد . در خلاصه نویسی باید چکیده مطالب آورده شود . بیان چکیده مطالب دلالت بر آگاهی نویسنده و احاطه او بر موضوع و محتوای گزارش یا مطالب دارد.

مطالب مورد نظر را بصورت جمله هایی که دربرگیرنده رئوس مطالب است خلاصه کنید بنحویکه به مطلب هدف و پیام نویسنده خللی وارد نگردد و خواننده با مطالعه خلاصه مطلب پیام را بروشنی بگیرد .بکوشید آن جمله ها روشن و خالی از ابهام باشد و تصویر روشنی از کل مطلب را بدست دهد . اگر حذف جزئی از مطلب موجب سردرگمی میشود نباید آن جزء را حذف کرد .

بررسی روشها و شیوه های پژوهشی و نقش آنها در پیشبرد اهداف آموزشی :

روش تحقیق یکی از رشته های نوینی است که امروزه در زمینه های علمی و اجتماعی و همچنین در کارهای عادی و روزمره سازمانهای آموزشی و اداری بویژه دانشگاهها و مراکز آموزش عالی کاربرد دارد . تمام دشواریهای شخصی و اداری ما میتواند موضوع جالبی برای یک پژوهش باشد مثال چرا فارغ التحصیلان دانشگاهها هنگام اشتغال از ارائه گزارشهای مربوط به کار و نحوه تنظیم آن نا توانند ؟

برای انجام یک تحقیق خوب شناخت اصطلاحات زیر لازم است :

1-      تئوری : عبارتست از مجموعه بهم پیوسته ای از تعاریف مفاهیم قضایا و موضوعاتی که پدیده ای را بطور منظم بیان و روابط بین عوامل متغیر را تعیین میکند

2-      فرضیه : عبارتست از فرض و حدس عملی برای دستیافتن در نتیجه تحقیق

3-      طرح تحقیق : عبارتست از یک نقشه برنامه یا مجموعه ای از جستجوها که محقق را قادر می سازد تا به جواب مورد نیاز یا حل مشکل برسد . بعبارتی دیگر تحقیق یعنی پیمودن همه مراحل و راههای لازم برای رسیدن به هدف مورد نظر .

انواع روشهای تحقیق :

برای جمع آوری اطلاعات که مهمترین بخش در انجام یک تحقیق است باید انواع شیوه های تحقیق را بدانیم تا بتوانیم کار عملی خود را آغاز کنیم . این شیوه ها عبارتند از :

1-      شیوه تاریخی : یعنی مطالعه نوشته ها و متونی که قبلا در زمینه مورد نظر نوشته شده که میتواند اطلاعات مفیدی را به پژوهشگر بدهد

الف ) تاریخچه تاسیسات ، سازمانها ، واحدها و فعالیتهای گوناگون  آنها

ب   ) تاریخ نظرات عقاید و تئوریهای مربوط به موضوع تحقیق

ج    ) بررسی موارد خاص چون مطالعه دقیق افراد ، اماکن و همچنین شرح حالتها (بیوگرافیها) اسناد و مدارک شخصی ، نامه ها و امثال آنها

د    ) مطالعات کتابشناسی و تحقیق کتابخانه ای از قبیل استفاده از کتابخانه مرکز آمار و اطلاعات و مرکز کامپیوتر

2-      شیوه تجربی : گاهی لازم است پژوهشگر برای رد یا قبول فرضیه ای دست به اقدامات آزمایشی و تجربی بزند و بعد نتیجه را گزارش کند .

3-      شیوه پرسشی : در این شیوه از راه توزیع پرسشنامه های کتبی یا مصاحبه (پرسش شفاهی ) پرسشهای یکسان و مشترکی را از افراد یا گروه میکنند بنحویکه چرسشها ساده و قابل فهم در محدوده دانشها و تجربیات افراد باشد یا اگر پرسشها متنوع است از ساده  شروع و به مشکل ختم شود .

پرسشها کاملا مربوط به موضوع باشد و در آن ربط منطقی رعایت شده باشد . پرسشها زیاد طولانی ، دوپهلو و خسته کننده نباشد .

4-      شیوه مشاهده ای : این شیوه برای بررسی دقیق همه جانبه و حضوری مورد استفاده قرار میگیرد و روش بسیار خوبی برای مطالعه رفتار آدمی است . در این شیوه فرصت زمان مناسبی را میتوان از پیش تعیین کرد یعنی میتوان کاملا غیر منتظره و بیخبر قبلی بمشاهده پرداخت .درمشاهده بهتذ است نکات ذیل رعایت شود :

• بکوشیم تا تمام مشاهدات را یاادداشت کنیم
• تا آنجا که ممکن است کار مشاهده را بصورت گروهی انجام دهیم
• حوزه ای را که میخواهیم مورد مشاهده قراردهیم قبلا مطالعه کرده باشیم

5-      شیوه آماری : این شیوه محکی بر آمار و ارقام است که به سه شکل زیر صورت میگیرد :

• بصورت سرشماری
• بصورت مطالعه کل افراد جامعه
• بصورت روش نمونه گیری که بخشی از جامعه را بصورت انتخابی یا تصادفی برمیگزینند و تحقیق خود را روی آن بخش انجام میدهند

مقاله نویسی :

از نوع نثر ادبی شمرده میشود . این فن نسبت به دوران قبل از مشروطیت مفهوم تازه ای یافته و متناسب با موضوع می باید موازین و شرایط ویژه ای در ادبیات امروز ایران مطرح است . در دوران مشروطیت بدلیل آشنایی مردم با روزنامه و مجله  و بعد رادیو و نیز آمد و شد متقابل ایرانیان و اروپائیان و آشنایی ایرانیان با دانشها و اندیشه های غربی زبان مقاله نویسی بسادگی گرائید.

معنی لغوی و اصطلاحی مقاله :

مقاله در لغت بمعنی سخن ، کلام ، گفتار و نوشته آمده است و در اصطلاح به نوشته ای که درباره موضوعی خاص فراهم آمده و بتنهایی یا در روزنامه و مجله انتشار میابد مقاله گفته میشود .

مقاله ممکن است بخشی یا فصلی از کتاب را نیز شامل شود . در جهان امروز مقاله نویسی یعنی نگارش اطلاعات ، دانشها ، تجربه ها ، بینشها ، اندیشه ها ، نظریه ها و آنچه که با جنبه های مختلف حیات اخلاقی ، تربیتی ، عاطفی ، اجتماعی ، تاریخی ، علمی ، ادبی ، دینی و اعتقادی آدمی و سایر مظاهر زندگی او پیوند دارد .

بابهای ثلاثی مزید )

مقدمه ) قبلا گفته شد که فعل یا اصلش 3 حرف است مانند قتل که به آن ثلاثی و یا 4 حرف است مانند زلزل که به آن رباعی گویند و اگر تنها باشد یعنی حرف زائد نداشته باشد به آن مجرد گویند مثل قتل ( ثلاثی مجرد) زلزل ( رباعی مجرد ) و اگر به اصل آنها حرف یا حروفی اضافه شده باشد به آنها مزید گویند مثل قاتل ( ثلاثی مزید ) تزلزل ( رباعی مزید) پس افعال بر 4 دسته اند :

1-      ثلاثی مجرد  : ضرب

2-      ثلاثی مزید : ضارب

3-      رباعی مجرد : زلزل

4-      رباعی مزید : تزلزل

اوزان افعال ثلاثی :

الف ) ثلاثی مجرد :افعال ثلاثی مجرد دارای 6 وزن و باب هستند :

1-      فعلَ – یفعل

2-      فعل – یفعل

3-      فعل – یفعُلُ

4-      فعل – یفعل

5-      فعل – یفعل

6-      فعل – یفعل

ب ) ثلاثی مزید : افعال ثلاثی مزید افعالی هستند که یک یا دو یا سه حرف به اصل فعلشان اضافه شده است مانند : کتب (ثلاثی مجرد)  کاتب ( ثلاثی مزید)

افعال ثلاثی مزید دارای 10 وزن و باب است :

باب افعال ) هر فعل ثلاثی مجردی که به باب افعال برود ماضی ، مضارع و مصدر در وزنهای زیر می آید :

ماضی : افعل         مضارع : یفعل         مصدر : افعال

بقیه موارد آن بدین قرار است :

امر غایب : لیفعل        امر حاضر : افعل       جحد : لم یفعل       فعل نهی : لا یفعل

تبصره : امرحاضر در باب افعال همزه اش مفتوح است

فعل نفی : لا یفعل        استفهام : هل یفعل

همزه های قطع و وصل :

همزه (ء) : همزه یکی از حروف الفبای عربی است که قبول حرکت میکند و در اول و وسط و آخر کلمات واقع و بصورتهای گوناگون نوشته میشود مانند : الله – رئیس – مومن – سوء

اقسام همزه :

1-      همزه وصل : همزه ای که اگر در اول کلام  واقع شودحرکتش ساقط نمیشود اما اگر در وسط دوکلمه قرارگیرد حرکت آن ساقط شده و دو حرف قبل یا بعد آن بهم وصل میشود مانند : ادخلوا که همزه آن خوانده میشود ( یا قوم ادخلوا ) چون همزه در میان جمله واقع شده تلفظ نمیشود : واعلم  معمولا بالای همزه های وصل یک (ص) گوچک بنشانه اینکه این همزه وصل است قرار میدهند .

2-      همزه قطع : آنست که اگر در اول یا وسط کلام قرارگیرد حرکت آن ساقط نشده و تلفظ می شود مانند : احسن (یا رجل احسن)

توجه : همزه های ماضی و امر و مصدر باب افعال قطع است .

باب تفعیل )

هر فعل ثلاثی مجرد که به باب تفعیل برده شود در ماضی و مضارع و مصدر بر وزنهای زیر می آید .

ماضی : فعل         مضارع : یفعل       مصدر : تفعیل

امر غایب : لیفعل      امرحاضر : فعل       جحد : لم یفعل        نهی : لا یفعل           نفی : لا یفعل     استفهام : هل یفعل

باب مفاعله )

ماضی : فاعل          مضارع : یفاعل        مصدر : مفاعله

دوم ) مالیات بر درآمد حقوق

درآمدی که هر شخص در خدمت شخص دیگر اعم از حقیقی یا حقوقی بابت تسلیم نیروی کار خود بابت اشتغال در ایران در مدت معین یا کار انجام گرفته بطور نقد یا غیر نقد تحصیل میکند مشمول مالیات بردرآمد حقوق است .

درآمد مشمول مالیات بر درآمد حقوق :

1-      حقوق (مقرری ، مزد یا حقوق اصلی )

2-     مزایا

ویژگیهای مالیات بر درآمد حقوق :

1-      مالیات بر درآمد حقوق شامل حقوق ، مزایا و درآمدهای غیر نقدی دیگر (مسکن – اتومبیل)

2-     میزان مالیات بر حسب محل اشتغال مشخص متفاوت است

3-     پرداخت مالیات بر درآمد حقوق غیر مستقیم است

4-     مستثنی از اصل سالیانه بودن مالیات است ( حقوق بگیر : مودی)

معافیتهای مالیات بر درآمد حقوق :

عطف به ماده 91 ق م م

1-      اعضای سفارتخانه ها و دیپلماتها – اعضای سازمان ملل متحد و موسسات وابسته در داخل ایران بشرط عدم تابعیت ایرانی

2-     موسسات فرهنگی خارجی و روسا و اعضای ماموریتهای خارجیدر ایران

3-     کارشناسان خارجی که از محل کمکهای بلا عوض کشورشان به ایران اعزام میشوند

4-     کارمندان محلی سفارتخانه های ایرانی در خارج بشرط عدم تابعیت ایرانی

5-     حقوق بازنشستگی ، مستمری ، وظیفه ، پایان خدمت ، بازخرید ، اخراج ، پرداختی حقوق مستمری وراث ، حقوق مرخصی استفاده نشده در زمان بازنشستگی و از کار افتادگی و سنوات

6-     هزینه مسافرتهای شغلی

7-     مسکن واگذاری داخل محل کارگاه جهت کارگران یا خانه های ارزان قیمت سازمان در خارج از کارگاه جهت استفاده کارگزاران

8-    بیمه خسارات بدنی و معالجه

9-     خانه های سازمانی

10-    وجوه پرداختی نقدی توسط کارفرما مستقیم یا غیر مستقیم به پزشک یا بیمارستان بابت هزینه معالجه کارکنان و خانواده آنها

11-    مزایای غیر نقدی پرداختی به کارکنان

12-   عیدی سالیانه و پاداش آخر سال

13-  درآمد حقوق پرسنل نظامی و انتظامی –  وزارت اطلاعات – جانبازان – آزادگان

14-  شرکت هواپیمایی خدمات ویژه وابسته به وزارت کشاورزی

15-  درآمد حقوق کارکنان مناطق کمتر توسعه یافته طبق فهرست سازمان مدیریت

سوم ) مالیات بر درآمد مشاغل

درآمدی که شخص حقیقی از طریق اشتغال به مشاغل یا به عناوین دیگر در ایران تحصیل کند ، مشمول مالیات بر درآمد مشاغل است .

1-      درآمد شرکتهای مدنی ( اختیاری – قهری)

2-     درآمد ناشی از فعالیتهای مضاربه ای ( درصورتیکه مضارب یا صاحب سرمایه حقیقی باشد )

نکته 1 ) بدلیل عدم همخوانی دفاتر و درآمدهای مودی شرط داشتن دفاتر قانونی توسط صاحبان مشاغل در اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1380 حذف گردیده است .

نکته 2 ) صاحبان مشاغل چه دارای دفتر باشند یا نباشند مکلف به نگهداری اسناد و مدارک مثبته برای تشخیص درآمد مالیات هستند .

تقسیم بندی صاحبان مشاغل ( ماده 95 ق م م ) :

1-      کلیه صاحبان مشاغل مندرج در قانون تجارت (که موظف به ثبت دفاتر روزنامه و کل هستند )

2-     صاحبان مشاغل مکلف به ثبت دفاتر درآمد و هزینه

3-     بغیر از دو بند بالا دیگر صاحبان مشاغل موظفند حسب نمونه و ضوابط سازمان امور مالیاتی نسبت به نگهداری اسناد مربوطه اقدام نمایند .

نکته ) ماده 100 ق م م در خصوص خوداظهاری اذعان میدارد که کلیه مودیان مکلفند در پایان هرسال تا تیرماه سال بعد نسبت به تکمیل اظهارنامه و تسلیم آن به سازمان اقدام و در غیر اینصورت مالیات بصورت علی الراس تشخیص داده خواهد شد .

موارد تشخیص علی الراس :

1-      عدم تسلیم ترازنامه و حساب سود و زیان : 1- دارندگان دفاتر قانونی تا پایان تیرماه سال بعد

                                                                          2-سایر مشمولان تا پایان اردیبهشت ماه سال بعد

2-     در صورت خودداری از ارائه دفاتر یا مدارک حساب در محل  :

• ·         هزینه از احتساب بعنوان هزینه های قابل قبول خودداری میشود
• ·         درآمد بصورت علی الراس محاسبه میشود

3-     غیر قابل رسیدگی بودن دفاتر اسناد و مدارک با نظر اداره مالیاتی

4-     قابل قبول نبودن دفاتر ، مدارک بلحاظ عدم رعایت موازین قانونی و آئین نامه ها توسط هیئت سه نفره منتخب رئیس کل سازمان

چهارم ) مالیات بر درآمد کشاورزی

بموجب ماده 81 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1380 درآمد حاصله از کلیه امور کشاورزی معاف از مالیاتند

پنجم ) مالیات بر درآمد مستغلات

1-      اجاره املاک : درآمد شخص حقیقی یا حقوقی نسبت به درآمدهای خود یا حقوق خود ناشی از اجاره املاک در ایران پس از کسر معافیتهای مقرر در قانون مشمول مالیات می باشد

نکته ) چنانچه اجاره بها در سند رسمی قید شده باشد بر حسب آن مالیات تعیین میگردد و در غیر اینصورت بصورت علی الراس محاسبه میشود

شرایط تشخیص علی الراس :

1-      دریافت هرگونه وجهی بعنوان ودیعه یا هر عنوان دیگر توسط موجر

2-     عدم تنظیم اجاره نامه رسمی

3-     خودداری از تسلیم اجاره نامه

4-     عدم انطباق میزان اجاره بها با قیمت واقعی

نکته ) میزان مالیات املاکی که به اجاره واگذار میگردد از کل مال الاجاره اعم از نقدی و غیر نقدی با کسر 25% بابت هزینه استهلاکات و تعمیرات مالک کسر و محاسبه میگردد.

معافیتهای مالیاتی اجاره املاک :

1-      چنانچه مالک ملک خود را به اجاره واگذار نماید و ملک دیگری را اجاره نموده یا توسط کارفرما به او واگذار شود میزان اجاره بهای پرداختی او بواسطه سند رسمی یا میزانی که کارفرما از او کسر مینماید از مبلغ اجاره دریافتی او کسر شده و باقیمانده ملاک محاسبه مالیات قرار میگیرد ( ماده 55)

2-     شخص حقیقی که هیچگونه درآمدی ندارد تا میزان 150 برابر قانون نظام پرداخت هماهنگ کارکنان دولت (ماده 84 ق م م ) معاف از مالیات اجاره املاک و مازاد مشمول مالیات

3-     حقوق بازنشستگی و وظیفه دریافتی جوایز و سود ناشی از سپرده های بانکی درآمد تلقی نمیشود . منظور آنکه در بند بالا میتواند در خصوص معافیت مالیاتی املاک استفاده نماید

4-     محل سکونت همسر ، پدر و مادر و فرزندان ، اجداد استیجاری تلقی نمیگردد ولیکن حسب قانون ماده 53 یک واحد برای سکونت خود و تنها یک واحد دیگر به انتخاب او از شمول مالیات معاف است

5-     درصورتیکه مالک محل سکونت خود را بفروشد و در سند انتقال بدون اجاره بها مهلتی برای تخلیه داده شود تا مادامی که در اختیار انتقال دهنده باشد بمدت حداکثر 6 ماه و در موارد بیع شرطی مادام که بر طبق شرایط معامله مبیع در اختیار بایع شرطی است اجاری تلقی نمیشود مگر اثبات خلاف آن

6-     مالکان مجتمع های مسکونی دارای بیش از سه واحد استیجاری که حسب مقررات الگوی مصرف مسکن وزارت مسکن ساخته شده باشند یا میشوند از 100% مالیات معاف در غیر اینصورت در تهران درآمد حاصل از واحد یا واخدهای تا 150 متر بنای مفید و در سایر نقاط تا 200 متر از مالیات بر درآمد اجاره معافند .

مالیات بر نقل و انتقال املاک و حق واگذاری محل :

مالیات بر نقل و انتقال تمامی املاک از ارزش فروش ملک و به نرخ 5% و مالیات بر حق واگذاری از اختلاف خرید و فروش مبلغ واگذاری و به نرخ 2% در تاریخ انتقال میباشد (ماده 59)

نکته 1) چنانچه برای ملک ارزش معاملاتی تعیین نگردیده باشد ارزش معاملاتی نزدیکترین محل مشابه مبنای محاسبه مالیات خواهد بود

نکته 2) حق واگذاری عبارتست از حق کسب و پیشه یا حق تصرف یا حقوق ناشی از موقعیت تجاری محل و سرقفلی

نکته 3) تعیین ارزش معاملاتی املاک به عهده کمیسیون تقویم املاک متشکل از هفت نفر از نمایندگان سازمان امور مالیاتی وزارت مسکن و شهرسازی ، جهاد کشاورزی، نماینده ثبت و دو نفر از معتمد محلی به معرفی شورای شهر می باشند.

مالیات بر درآمد اتفاقی :

کلیه درآمدهای نقدی یا غیر نقدی که شخص حقیقی یا حقوقی بصورت بلاعوض یا معاملات محاباتی یا جایزه یا هرعنوان دیگر از این قبیل تحصیل مینماید مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی موضوع ماده 131 خواهد بود .

معافیتهای مالیات بر درآمد اتفاقی :

1-      کمکهای نقدی و غیر نقدی موسسات خیریه و عام المنفعه – کلیه معافین مالیاتی ( موضوع ماده 2 ) به اشخاص حقوقی غیر از موارد مشمولین مالیات فصل حقوق

2-     وجوه یا کمکهای اهدایی به خسارت دیدگان جنگ ، زلزله ، سیل ، آتش سوزی یا حوادٍ غیر مترقبه

3-     جوایز تشویقی دولت جهت امر صادرات و تولید و خرید محصولات کشاورزی

نکته ) به کلیه مشمولین مالیات درآمدهای اتفاقی از طریق رسیدگی به دفاتر تشخیص داده میشود و اگردر منبع پرداخت میگردد بعنوان پیش پرداخت منظور میشود

مالیات بر دارائی و ثروت :

به کلیه مایملک فرد دارائی اطلاق میگردد و تفاوت میان دارائی و درآمد در که درآمد از حرکت دارائی ایجاد میگردد یعنی دارائی ساکن است ولی درآمد در حرکت

نحوه وصول مالیات بر دارائی :

1-      مالیات بر کل دارائی

2-     مالیات بر دارائی خالص

نکته 1) در مالیات بر دارائی خالص ابتدا تمام بدهی معوقه مودی از دارائی او کسر میشود و باقیمانده بعنوان دارائی محسوب و مشمول مالیات می باشد

3-     مالیات بر نقل و انتقال دارائی

نکته 2) در این شیوه مالیات پس از نقل و انتقال دارائی تحصیل میگردد مانند ارث برای انتقال ماترک به وراث

4-     مالیات بر اقلام دارائی

نکته 3) در این شیوه دارائی به اقلام مختلف تقسیم و سپس هرنوع مشمول نرخ خاصی میشود

انواع مالیات بر دارائی :

1-      مالیات سالیانه املاک

2-     مالیات مستغلات مسکونی

3-     مالیات بر اراضی بایر

4-     مالیات بر ارث

5-     مالیات حق تمبر

نکته ) مواد 1 الی 3 در اصلاحی ق م م مصوب 1380 حذف گردیده است .

مالیات بر ارث :

هرگاه در نتیجه فوت شخصی اعم از واقعی یا فرضی اموالی از متوفی بجا بماند مشمول مالیات است ( ماده 17) و بر دو نوع است : 1- مالیات بر ماترک    2- مالیات بر سهم الارث

1-      مالیات بر ماترک

در این نوع مالیات تمام اموال و دارائیهای متوفی پس از کسر بدهیهای او و قبل از تقسیم بین وراث مشمول مالیات قرار میگیرد و در مالیات بر سهم الارث هر طبقه با نرخ خاص محاسبه میگردد .

نکته ) مزیت مالیات بر سهم الارث نسبت به ماترک در اینست که در سهم الارث بر حسب درجه قرابت و مبلغ ارثیه با عنایت به وضع توانایی مودی در نظر گرفته میشود ولی در ماترک اینچنین نیست و بهمین دلیل سهم الارث عادلانه تر است .

2-     مالیات بر سهم الارث

اموال مشمول مالیات بر ارث )

تمامی ماترک متوفی در ایران یا خارج از ایران اعم از منقول و غیر منقول و مطالبات قابل وصول و حقوق مالی پس از کسر هزینه های کفن و دفن و عادات و واجبات مالی و عبادی در حدود و قواعد شرعی

نکته )  بدهیهای متوفی کسر از مالیات بشرح ذیل میباشد :

1-      بدهیهای متوفی به وراث خود مستند به مدارک قانونی و احراز اصالت آن توسط هیات کل اختلاف مالیاتی باستثنای نفقه و مهریه

2-     در مورد وراث طبقه دو و سوم کسر دیون مستلزم آنست که متوفی تا تاریخ فوت دارائی وراث از طبقه ماقبل بوده باشد .

نکته ) حسب ماده 947 قانون مدنی زوجه فقط از اعیان ، اشجار و اموال منقول ارث می برد و نه از عرصه (زمین )

طبقه بندی وراث :

وراث به سه دسته تقسیم میشوند (ماده 20ق م م )

طبقه اول : پدر – مادر – زن – شوهر و اولاد – اولاد اولاد

طبقه دوم : اجداد – برادر – خواهر و اولاد آنها

طبقه سوم : عمو – عمه – دائی – خاله و اولاد آنها

نکته ) در سهم الارث طبقه اول مبلغ 30/000/000 ریال بعنوان معافیت مالیاتی کسر و در خصوص طبقه اول زیر 20 سال و محجور یا معلول مبلغ 50/000/000 ریال معاف مالیاتی و مازاد بنرخ مقرر در قانون میباشد .

نحوه محاسبه مالیاتی اموال متوفی :

1-      اگر متوفی با وارٍ هردو ایرانی باشند نسبت به سهم الارث هریک از وراث از اموال مشمول مالیات در ایران یا خارج از ایران پس از کسر مالیات بر ارث اموالی که در خارج از ایران به دولت محلی پرداخت شده است بنرخ مذکور در قانون (ماده 4)

2-     اگر متوفی یا وارث هردو ایرانی مقیم خارج از ایران باشند سهم الارث هریک از وراث از اموال و حقوقی که در ایران است بنرخ مذکور در ماده 20 و آنها که در خارج از ایران است پس از کسر مالیات بر ارث توسط دولت محلی بنرخ 25%

3-     در مورد اتباع خارجی و سایر موارد نسبت به آن اموالی که در ایران موجود است کلا مشمول مالیات بنرخ ماده 20 برای وراث طبقه دوم

وظایف وراث بهنگام فوت متوفی :

وراث ( منفردا یا مجتمعا) یا ولی یا قیم یا امین یا نماینده قانونی آنها موظفند ظرف مدت 6 ماه از تاریخ فوت متوفی اظهارنامه ای را با فرم مخصوص سازمان مالیاتی مشتمل بر کلیه اموال بجامانده (ماترک) بانضمام قیمت زمان فوت تنظیم و بهمراه مدارک ذیل به اداره امور مالیاتی تحویل دهند :

1-      رونوشت یا تصویر گواهی شده اسناد مر بوط به بدهی و معاملات متوفی

2-     رونوشت یا تصویر گواهی شده کلیه اوراق که ذیحق بودن و مالکیت متوفی نسبت به اموال و حقوق مالی را اثبات نماید

3-     قیم نامه یا وکالتنامه رونوشت برابر اصل در صورت تسلیم اظهارنامه توسط وکیل یا قیم

4-     رونوشت یا تصویر گواهی شده آخرین وصیت نامه متوفی

نکته ) اگر یکی از وراث اظهارنامه را تسلیم کند از بقیه وراث سلب تکلیف میشود

 معافیتهای مالیاتی مالیات بر ارث :

1-      بدهی متوفی به وراث طبق مدارک مثبته

2-     کسر دیون متوفی به وراث طبقه دوم و سوم با این شرط که در تاریخ فوت دارای وارث از طبقه ماقبل باشد

3-     از سهم الارث طبقه اول مبلغ 30/000/000 ریال معاف مالیاتی و اگر کمتر از 20 سال داشته باشند یا محجور و معلول باشند 50/000/000 ریال

4-     وجوه بازنشستگی و سایر مستمری و مزایای متوفی که به وراث پرداخت میگردد

5-     اموال که حسب مورد وقف یا نذر یا حبس یا وصیت برای موسسات عام الخیریه مجوز دار

6-     80% اوراق مشارکت و سپرده های متوفی نزد بانکهای ایرانی و خارجی

50% سهام شرکتهای در بورس

40% سهام در سایر شرکتها

40% ارزش خالص دارائی در واحدهای تولیدی – صنعتی – معدنی و کشاورزی

7-     در خصوص شهدا ، وراث طبقه اول و دوم شامل ماده 20 نمیشوند

دوم ) حق تمبر

از آنجا که وجهی بعنوان مالیات حق تمبر از مودی اخذ میگردد مستقیما از خود مودی وصول نمیگردد یعنی ایتدا پرداخت گردیده و به خزانه دولت واریز میگردد و سپس از مودی اخذ میگردد که علی القاعده در زمره مالیاتهای غیر مستقیم قرارداشته ولیکن قانونگذار آنرا در زمره مالیاتهای مستقیم دانسته پس آنرا مالیات مستقیم تلقی میکنیم .

مالیاتهای غیر مستقیم :

• ·         مالیات بر واردات
• ·         مالیات بر کالاها و خدمات یا مالیات بر معاملات ( فروش و مصرف)

مالیات بر واردات :

دلایل اعمال مالیات بر واردات :

1-      حمایت از محصولات داخلی

2-     جلوگیری از واردات کالاهای غیر ضروری

3-     افزایش درآمد دولت

نکته ) چنانچه واردات مایحتاج جامعه باشد مالیات بر واردات را تعدیل میکنیم .

مالیات بر معاملات :

مالیاتی که در موقع خرید و فروش به تناسب بهای مورد معامله از فروشنده دریافت و فروشنده باید آنرا بر قیمت کالا افزوده و به خریدار انتقال میدهد شامل موارد ذیل می باشد :

1-      مالیات عمومی فروش : دولت میتواند در سه مرحله تولید ، توزیع  و مراحل مختلف تولید و توزیع اخذ مالیات نماید

2-     مالیات بر وارد کنندگان و صاحبان صنایع : بخشهای اقتصادی را تشویق و مالیات بر تولید را حذف میکند جهت کمک به اقشار آسیب پذیر جامعه

3-     مالیات بر عمده فروشی و خرده فروشی : برای مصرف کنندگان وضع میشود

4-     مالیات بر ارزش افزوده : زمانی که تولید کننده از معافیت مالیاتی استفاده کند میگوئیم فردی که این تولید را مصرف کرده بایستی مالیات بپردازد و بدلیل ایجاد عدالت اجتماعی مالیات بر ارزش افزوده اضافه میکنیم .

درآمدهای پایدار )

عبارتند از :

1-      درآمدهای مالیاتی

2-     کمکهای اجتماعی

3-     درآمد حاصل از مالکیت دولت

4-     درآمد حاصل از خدمات و فروش کالا

کمکهای اجتماعی : شامل وصول حق بیمه ها ، طرحهای تامین اجتماعی

درآمد حاصل از مالکیت دولت : شامل حق بهره وری از دارائیهای تولید نشده که منشاء طبیعی دارند که به درآمد از دارائی مشهور است و زمانی دریافت میشود که واحدهای دولتی دارائیهای مالی و تولید نشده خود را به سایر واحدها یا تشکل های دولتی یا غیر دولتی واگذار میکنند مانند : بهره مالکانه – حق الارض – سود و کارمزد سرمایه گذاری دولت  سود و سهام حق بهره برداری  همچنین شامل درآمد حاصل از اجاره نیز میگردد مانند درآمد حاصل از اجاره اماکن ورزشی – مراکز رفاهی فرهنگی تفریحی و غیره ...

درآمد حاصل از خدمات و فروش کالا :

• ·         خدمات )درآمد حاصل از خدمات قضایی و ثبتی – انتظامی – آموزشی ، فرهنگی و ...  
• ·         فروش کالا ) محصولات کشاورزی و صنعتی

درآمدهای پایدار :

1-      دریافت کمکهای بلاعوض

2-     درآمد  جرائم و خسارات

3-     درآمدهای متفرقه

کمکهای بلاعوض :

الف ) جاری : برای هزینه کردن مخارج جاری پرداخت شده اند

ب ) سرمایه ای : می بایست دریافت کننده دارائی تملکی را برای دریافت آن فراهم نماید .

جرائم و خسارات : جرائم رانندگی – تعزیرات حکومتی – قاچاق – مواد مخدر و ...

درآمدهای متفرقه : فروش کالاهای مستعمل نظامی و غیر نظامی – هدایا از منابعی بغیر از دولت وسازمانها

واگذاری دارائیهای سرمایه ای :

دارائیهای سرمایه ای عمده ترین درآمد دولت مانند صادرات نفت و گاز میباشد

1-      درآمد حاصل از نفت خام و گاز

2-     درآمد حاصل از اموال منقول و غیر منقول

• ·         فروش ساختمانها و تاسیسات دولتی
• ·         فروش و واگذاری اراضی
• ·         فروش ماشین آلات و تجهیزات (فرسوده)
• ·         فروش سایر دارائیهای سرمایه ای
• ·         اموال اسقاطی و قاچاق

واگذاری دارائیهای مالی :

تحت عنوان سایر منابع تامین اعتبار میباشد و در واقع بمنزله انواع تجهیز منابع است و عنوان درآمد ندارد .

• ·         فروش اوراق مشارکت
• ·         استفاده از تسهیلات خارجی
• ·         استفاده از موجودی حساب صندوق ذخیره ارزی
• ·         دریافت اصل وامهای داخلی و خارجی دولت
• ·         وصولی از محل واگذاری سهام شرکتهای دولتی
• ·         برگشتی از پرداخت سالهای گذشته

هزینه های دولت :

1-      هزینه های عمومی

2-     تملک دارائیهای سرمایه ای

3-     تملک دارائیهای مالی

4-     هزینه از محل درآمدهایاختصاصی

که به پایدار و ناپایدار تقسیم میگردد .

هزینه های پایدار :

1-      جبران خدمت کارکنان :  حقوق و دستمزد – فوق العاده ها و مزایای شغلی

2-     استفاده از کالاها و خدمات : کلیه کالاها و خدمات عمومی و خصوصی مصرفی دولت مثل نقل و انتقال کارکنان – آب – برق – سوخت – تشریفات و ....

3-     هزینه های اموال و دارائی : سود و کارمزد وامها – اجاره و کرایه

4-     یارانه : هزینه های بلاعوض که دولت به بنگاههای دولتی و خصوصی و دستگاههای اجرایی پرداخت میگردد و یک نوع سیاست حمایتی دولت از مصرف کننده است

5-     هزینه های رفاه اجتماعی : بیماری – ازکارافتادگی – بازنشستگی – بیکاری و ... که از طرف دولت پرداخت میشود

هزینه های ناپایدار :

1-      کمکهای بلاعوض : پرداختی توسط دولت به سایر کشورها

2-     سایر هزینه ها : حمایت از موسسات غیر انتفاعی عرضه خدمات – پرداخت دیون – اهدای جوایز

تملک دارائیهای سرمایه ای :

منظور دارائیهای تولید شده یا تولید نشده ای که طی مدت بیش از یکسال در فرآیند تولید بکار میروند

دارائیهای تولید شده :

1-      دارائیهای ثابت متعارف : ساختمانها و ماشین آلات و تجهیزات کشتی ، قطار و هواپیما

ثابت مشهود : دامهای شیری – حیواناتی که از پشم آنها استفاده میشود

ثابت نامشهود : حفاریها معدنی – خرید و فروش و تولید نرم افزارهای رایانه ای – برنامه های رادیویی و تلویزیونی

2-     موجودی انبار :

استراتژیک : غله و نفت که در مقاصد اضطراری یا تنظیم بازار نگهداری میشوند

سایر موجودیها : ملزومات ، کالاهای ساخته شده

3-     اقلام گرانبها : تابلوهای نقاشی – تندیس ها و سایر کالاهای هنری و سنگها و فلزات قیمتی باستثنای طلای بانکی

دارائیهای تولید نشده :

دارائیهایی که توسط بشر تولید نشده و دارای منشاء طبیعی است :

دارائیهای طبیعی : زمین و ذخایر معدنی

دارائیهای تولید نشده نامشهود : حق امتیاز قراردادهای قابل انتقال

تملک دارائیهای مالی :

• ·         واگذاری سهام شرکتهای دولتی
• ·         بازپرداخت اصل اوراق مشارکت
• ·         بازپرداخت اصل تسهیلات سیستم بانکی
• ·         پرداخت تعهدات پرداخت نشده سالهای قبل
• ·         بازپرداخت اصل وام های خارجی و تعهدات

درآمدهای اختصاصی :

درآمدهایی که برای مصارف خاص در بودجه منظور میگردد مانند اجازه کسب درآمد در قبال صدور پروانه برای مسافران مرزی  و اجازه کسب درآمد بابت انگشت نگاری به نیروی انتظامی 

مراجع انتظامی مالیاتی :

1-هیئات عالی انتظامی مالیاتی

2-دادستان انتظامی مالیاتی

هیات عالی انتظامی مالیاتی :

الف ) ترکیب هیات عالی انتظامی :

مرکب از سه نفر عضو اصلی و دو نفر علی البدل از کارمندان بصیر و مطلع وزارت با حداقل 16 سال سابقهخدمت و 6 سال سابقه در مشاغل مالیاتی . انتصاب برای مدت 3 سال و غیر قابل تغییر مگر بدرخواست شخصی یا حکم قطعی دادگاه اختصاصی – پس از سه سال ابقاء بلامانع است و به پیشنهاد رئیس سازمان و حکم وزیر منصوب میشوند

ب ) وظایف و اختیارات هیات های عالی انتظامی :

1-      رسیدگی به امور اداری در امور مالیاتی کلیه ماموران مالیاتی و نمایندگان سازمان در هیئت های حل اختلاف و کمیته سه نفره و سایر مامورین وصول مالیات حسب قانون و کسانی که با حفظ سمت وظایف ماموران مزبور را بحکم دادستان انتظامی انجام میدهند و تعقیب و رسیدگی کلیه پرونده های مطروحه در دادستانی و هیات عالی انتظامی سابق

2-     نفی و صلاحیت شاغلین مقامات مذکور (خلاف مروت) بدرخواست دادستان انتظامی

3-     رسیدگی به اعتراض رد صلاحیت شدگان توسط دادستان انتظامی

ج ) نحوه رسیدگی به تخلفات اعضای هیات عالی انتظامی :

مرجع رسیدگی مرکب از دونفر از اعضای هیات علمی انتظامی غیر از رئیس و یک نفر از اعضای شوراهای عالی مالیاتی جمعا 3 نفر بنا به معرفی شورا – پس از صدور رای ظرف 10 روز از طرف کارمند مورد تعقیب یا دادستانی انتظامی قابل اعتراض و تجدید نظر میباشد .

تجدیدنظر مرجع رسیدگی مرکب از 3 نفر :

1-      رئیس هیات عالی انتظامی

2-     رئیس شورای عالی مالیاتی

3-     یکی از اعضای هیات عالی انتظامی با قید عدم ذیمدخل بودن در رای بدوی و رای تجدیدنظر لازم الاجرا و قطعی است

دادستان انتظامی مالیاتی :

دادستان انتظامی از یکی از کارمندان عالیرتبه وزارت با حداقل 10 سال سابقه خدمت و 6 سال اشتغال در امور مالیاتی بپیشنهاد رئیس کل سازمان و حکم وزیر منصوب میشوند . همچنین میتوانند به تعداد کافی دادیار داشته باشند

الف ) ترتیب شروع رسیدگی

1-      شکایت ذینفع بر عدم رعایت مقررات قانونی

2-     گزارش مراجع رسمی

3-     ارجاع پرونده از طرف وزارت یا رئیس کل سازمان یا هیات عالی انتظامی

4-     مشهودات و اطلاعات دادستانی انتظامی

دادستان انتظامی میتواند پرونده را بایگانی یا قرار منع تعقیب یا ادعانامه تنظیم کند و به هیات عالی تسلیم کند . قرار منع تعقیب نیز به هیات عالی انتظامی اعلام و در صورت عدم انطباق توسط هیات عالی انتظامی خود راسا نسبت به رسیدگی اقدام مینماید .

ب ) وظایف و اختیارات دادستانی انتظامی

1-      رسیدگی و کشف و تعقیب تخلفات و تقصیرات مامورین دولتی ، نمایندگان سازمان در هیات حل اختلاف و اعضای کمیسیون سه نفره و سایر ماموران ذی مدخل در وصول مالیات حسب قوانین و کسانی که با حفظ سمت وظیفه ماموران مذبور را انجام میدهند

2-     تحقیق در خصوص جهات اخلاقی و اعمال و رفتار افراد مزبور

3-     اعلام نظر نسبت به ترفیع ماموران و نمایندگان سازمان در هیات حل اختلاف

4-     اقامه دعوی علیه مودیان و مامورین مالیاتی

انواع مالیاتها :

1-      مستقیم

2-     غیر مستقیم

تفاوت مالیاتهای مستقیم و غیر مستقیم :

1-      انتقال مالیات ) در مستقیم مالیات از مودی دریافت میگردد ولی در غیر مستقیم مالیات از شخص حقوقی یا حقوقی که از آن مالیات وصول میشود اجازه داده مبلغی را که به دولت پرداخت کرده از طریق افزایش قیمت خدمات یا محصولات به مصرف کننده انتقال دهد .

2-     عادلانه بودن مالیات مستقیم ) در مستقیم نظر به توان پرداخت مودی و متناسب آن اخد میگردد ولیکن در غیر مستقیم بدون در نظر گرفتن ثروتمند یا فقیر بودن صورت میگیرد .

3-     سهل الوصول بودن مالیات غیر مستقیم ) بعلت اینکه ازمودی واقعی وصول میگردد بسیار راحت تر وصول میشود .

4-     منابع قانونی مختلف ) مالیاتهای مستقیم دارای قانون مشخص و مدون است ولیکن مالیات غیر مستقیم در یک منبع جمع نیست .

5-     خصلت دایمی بودن مالیات مستقیم ) مالیات بر درآمد و دارایی دائمی است ولی در مالیاتهای غیر مستقیم هرگاه مودی کالایی بخرد یا قادامی کند که مستلزم پرداخت مالیات غیر مستقیم باشد .

6-     وجود ادارات مختلف ) در تمامی کشورها اداره مالیات مستقیم و غیر مستقیم مجزاست

7-     اختیاردولت در توقیف و تصرف ) دولت حق دارد در مالیاتهای مستقیم برای وصول دارائیهای مودی را توقیف و تصرف کند ولی در غیر مستقیم چنین اختیاری متصور نیست .

مالیاتهای مستقیم :

الف ) مالیات بر درآمد

ب ) مالیات بر دارایی

انواع مالیات بر درآمد :

1-      مالیات بر درآمد شرکتها

2-     مالیات بر درآمد حقوق

3-     مالیات بر درآمد مشاغل

4-     مالیات بر درآمد کشاورزی

5-     مالیات بر درآمد اجاره املاک

6-     مالیات بر درآمد درآمدهای اتفاقی

7-     مالیات بر درآمد درآمدهای حاصل از منابع مختلف

نکته ) در قانون مصوب سال 1380 مورد 7 حذف گردیده است .

انواع مالیات بر دارائی :

1-      مالیات سالیانه املاک

2-     مالیات بر اراضی بایر

3-     مالیات بر ارث

4-     مالیات بر حق تمبر

نکته ) در قانون مصوب سال 1380 بندهای 1 تا 3 حذف گردیده است .

اقسام مالیات بر درآمد :

الف – 1 ) اشخاص حقوقی ( شرکتها )

جمع درآمد شرکتها و درآمدهای ناشی از فعالیتهای انتفاعی سایر اشخاص حقوقی که از منابع مختلف داخل ایران یا خارج از ایران تحصیل میشود و پس از وضع زیانهای حاصل از منابع غیر معاف و کسر معافیتها ی مقرر باستثنای مواردی که طبق مقررات این قانون دارای نرخ جداگانه میباشد مشمول 25%

در مورد اشخاص حقوقی غیر تجاری که بمنظور تقسیم سود تاسیس نشده اند در صورتیکه دارای فعالیت اقتصادی باشند از ماخذ کل درآمد مشمول مالیات ، فعالیت انتفاعی آنها مالیات بشرح مقرر وصول میشود .همچنین اشخاص حقوقی خارجی و موسسات مقیم خارج از ایران باستثنای مشمولان تبصره 5 ماده 109 و ماده 113 از ناحیه کل درآمدهای مشمول مالیاتی (بند اشخاص مشمول مالیات مطالعه شود )مشمول این قانون میباشند .

نکته 1 ) درموقع احتساب مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی اعم از ایرانی یا خارجی مالیاتهایی که قبلا پرداخت شده با رعایت مقررات مربوط از مالیات متعلق کسر خواهد شد و اضافه پرداختی از این بابت قابل استرداد است . همچنین اشخاص حقیقی و حقوقی نسبت به سود سهام یا سهام الشرکه فرد از شرکتهای پذیرنده سرمایه مشمول مالیات دیگر نخواهند بود .

نکته 2 ) در مواردیکه بموجب قانون مصوب وجوهی تحت عناوین دیگری غیر از مالیات بر درآمد از ماخذ درآمد مشمول مالیات اشخاص قابل وصول باشد مالیات اشخاص پس از کسر وجوه مزبور بشرح مقرر مربوط محاسبه خواهد شد .

لازم بذکر است که طبق قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1366 دونوع مالیات از شرکتهای 100% خصوصی اخذ میگردید مالیات بر درآمد ویژه و مالیات بر سود سهام ولیکن در قانون اصلاحی 1380 بمنظور جلوگیری از مالیات مضاعف ، مالیات بر سود سهام و مالیات در سهم الشرکه حذف گردید و نوع سهام ( بی نام – با نام ) ملاک تعیین میزان مالیات قرار نمیگیرد .

حکم قانون و امر آمر قانونی :

اعمالی که برای آنها مجازات مقرر شده ولی جرم نیست در صورتیکه ارتکاب عمل به امر آمر قانونی بوده و خلاف شرع هم نباشد .

ارتکاب عمل برای اجرای قانون مهمتر لازم باشد . بحکم قانون چون وصف مجرمانه از بین رفته و اصلا جرمی اتفاق نیفتاده است .

نکته ) همه موارد گفته شده دربالا که باعث عدم ارتکاب جرم بموجب قانون است باید از مرجع صلاحیتدار صادر شود .

اجازه قانون )

1-والدین : در تادیب اطفال نافرمان اولیاء میتوانند در حد متعارف تنبیه و یا از بعضی آزادیها محروم کنند .

نکته 1) والدین شامل پدر و مادر از ازدواج شرعی ، یعنی شامل موارد حاصل از زنا نمیشود

نکته 2) شامل ناپدری نمیشود

نکته 3) شامل نامادری هم نمیشود

اولیاء : پدر – جد پدری – وصی منصوب از سوی پدر یا جد پدری و قیم

قیم : درصورت نبود ولی قهری و وصی منصوب از سوی ولی

سرپرست : زن و شوهری که فرزند خواندگی قبول میکنند و به آنها سرپرست میگویند

صغار : کسانی که بسن بلوغ نرسیده اند صغیر گویند .دختر 9 سال قمری و پسر 15 سال قمری

محجورین : کسانی که از تصرف در اموال و حقوق مالی خود بموجب قانون منع شده اند

حدود اقدام والدین – اولیاء قانونی – سرپرستان صغار و محجورین:

1-      بمنظور تادیب و نگهداری باشد

2-      درصورت متعارف و محافظت باشد

3-      با شیوه ای باشد که با هدف تنبیه مغایرت داشته باشد

2-اقدامات پزشکان و جراحان :

اجرای قانون مهمتر : مثل شکستن و تخریب ماشین بجهت نجات جان انسان

آمر کیست ؟ کسی که صلاحیت صدور دستور داشته باشد بحکم قانون به مامور تحت امرش

شرایط اجرای امر آمر :

• امر در شمار اموری باشد که قانونا در صلاحیت آمر باشد
• اگر آمر صلاحیت نداشته باشد در نتیجه مامور نباید اجرا کند
• اگر آمر صلاحیت داشته باشد نتیجتا مامور باید اجرا کند
• اگر آمر صلاحیت داشته باشد ولی دارای اقتدار و جذبه باشد مامور اگر انجام داد آمر مسئول است

اصل کلی : اگر مامور اکراه در عمل داشته باشد مسئول همان آمر است الا در قتل . یعنی اگر دستور آمر را هم اطاعت کند باز مامور قاتل است .

3-رضایت مجنی علیه :

رضایت : اگر فردی که میخواهد جنایت بر رویش انجام شود رضایتش باعث مبرا شدن از مجازات مجرم باشد یا نباشد  فلذا رضایت مجنی علیه باعث مبرا شدن از مجازات مجرم نیست

استثنائات : 1- اعمال پزشکی    2- اعمال ورزشی

رضایت مجنی علیه یعنی تمایل و رضایت کتبی که قرار است تعرض بر خلاف قانون علیه حقوق و آزادیهای او صورت بگیرد

نکته ) در چند مورد رضایت مجنی علیه  جرم محسوب نمیشود :

-          اگر کسی با اجازه کسی وارد منزل او بشود جرم نیست

-          عقیم کردن زن و مرد با رضایت خودشان

4-دفاع مشروع :

یعنی توانایی در دفع تجاوز قریب الوقوع و ناحقی که بر نفس ، عرض ، ناموس ، مال ، آزادی تن

تعرض بنفس : هر فعل مانند قتل – ضرب و جرح

تعرض به عرض : عرض یعنی آبرو – شرف و هرگونه عملی که حیثیت اجتماعی اخلاقی ، شرافت خانوادگی را جریحه دار کند

تعرض به ناموس : ناموس یعنی عفت و عصمت خانوادگی  و هرگونه فعلی اعم از لمس کردن و برقرار کردن رابطه نامشروع

تعرض به آزادی تن : سلب آزادی

آثار دفاع مشروع :

1-      منع تعقیب صادر میشود

2-      معاف از مجازات میشود

3-      از جبران خسارت معاف میشود .( مسئولیت مدنی )

دفاع کننده معاف – خسارت توسط متجاوز پرداخت میشود – خسارت وارده به شخص ثالث توسط مدافع (دفاع کننده مشروع ) پرداخت میشود و دفاع کننده از متجاوز میتواند مطالبه کند و خسارت وارده به مدافع توسط متجاوز

عنصر مادی جرم :

هرجرمی الزاما دارای یک عنصر مادی است . از این الزام میتوان نتیجه گرفت که تحقق جرم موکول به بروز عوارض بیرونی اراده ارتکاب جرم است .

جرم بواسطه 1- فعل   2- ترک   3- رفتار    بروز پیدا میکند

مراحل ارتکاب جرم :

1-      قصد

2-      تهیه مقدمات

3-      شروع جرم

4-      تحقق جرم

مرحله قصد ارتکاب جرم :

اگر اندیشه جرم با عمل توام نباشد مرتکب مجازات نمیشود . اصل 23 قانون اساسی (تفتیش عقاید ممنوع است )

1-      اگر افراد در مرحله فکر و اندیشه مجازات شوند ترجیح میدهند که جرم را انجام دهند

2-      بدست آوردن فکر و اندیشه افراد مشکل است (اصل 38 قانون اساسی ) و برای بدست آوردن فکر و اندیشه لازم به اقرار گرفتن و توسل به شکنجه می باشد .

موارد استثناء بر این موضوع :

1-      تهدید به قتل یا ضرر های نفسی – شرفی – آبرویی

2-      افشاء اسناد

3-      اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرائم بر ضد امنیت خارجی و یا داخلی ( دلیل ، پیشگیری است ) شاید تبانی کنندگان هیچوقت عمل نکنند ولی برای جلوگیری و پیشگیری قابلیت مجازات دارند چون تبانی و اجتماع معمولا با توطئه و نقشه همراه است .

تهیه مقدمات :

بزهکار از مرحله قصد خارج شده و برای نیل به مقصود مقدمات کار را فراهم میکند . مثال قصد قتل دارد و اسلحه نیز تهیه کرده است . این مرحله قابل مجازات نیست چون شاید اسلحه برای شکار و کلید برای کارهای مخفی نباشد ولی قانونگذار میگوید هرکس عالما و عامدا برای ارتکاب جرم اقدام بساخت کلید یا تغییر آن نماید یا هرنوع وسیله ای برای ارتکاب بجرم بسازد یا تهیه کند محکوم میشود .

مرحله شروع بجرم :

عملیات اجرایی اعمالی هستند که نفس جرم از آنها ترکیب می یابد . بنابراین باید عملی که از مرتکب صادر گردیده یا با تعریف قانونی جرم معینی منطبق باشد تا آن عمل را بتوان شروع به اجرا دانست . مثال قتل یعنی سلب حیات از یک انسان بوسیله انسان دیگر . اگر فردی با اسلحه بطرف دیگری نشانه روی و آماده تیراندازی شود میگوئیم عملیات اجرایی جرم آغاز شده است .

جرائم :

1-مطلق = سکه تقلبی – جعل اسناد

2-مقید = قتل

جرائم مطلق : جرائمی که قطع نظر از نتایج آن جرم می باشد مثل جعل سند و ساختن سکه تقلبی

جرائم مقید : جرائمی که بدون اصول نتیجه جرم نیست مثل قتل و سقط جنین

اقسام رفتار مجرمانه :

جرم اعم از رفتار و فعل یا ترک فعلی که برای آن مجازات تعیین شده باشد

عنصر مادی جرم :

1-      فعل : غالب جرائم بصورت فعلی است که قانونگذار از انجام آن منع نموده است . قتل – ضرب و جرح – سرقت – کلاهبرداری – زنا – محاربه

2-      ترک فعل : تکالیف و وظیفه ای که قانونگذار برای افراد معین نموده و افراد از انجام آن خودداری میکنند مثال امتناع از وظایف قانونی اعمال حاکمیت دولتی ، امتناع مقامات قضایی از وظایف ، خودداری از پرداخت نفقه ، امتناع از شیر دادن

3-      فعل ناشی از ترک فعل : جرمی که فرد انجام میدهد در صورتیکه قانون ملزم به ترک فعل نموده است . مثل رها کردن طفل یا فرد عاجز در محلی خالی از سکنه یعنی فعل مجرمانه رها کردن را انجام داده است که ناشی از عدم انجام وظایف قانونی اوست . اگر صدمه یا آسیبی به طفل یا فرد عاجز وارد آید یا فوت شود رهاکننده بر حسب مورد به قصاص یا دیه یا ارش طبق قانون دیات محکوم میشود .

ارش : ما بالتفاوت جنس سالم به جنس ناقص یعنی تفاوت عضو سالم با عضو معیوب

مثال دوم ) تسلیم نقشه ها یا اسرار دفاع ملی توسط مامور به حفظ آنها – ارتکاب قتل یا ضرب و جرح ناشی از بی مبالاتی و عدم رعایت مقررات جزایی

4-نگهداری و نگهداشتن :

از عنصر مادی جرم است . منظور از داشتن یعنی شخصی شیئی ممنوعه را در اختیار خود داشته یا عالما در اختیار افراد تحت پوشش خود گذارده باشد . مثل نگهداری اشیاء مخالف عفت عمومی – نگهداری اسلحه غیر مجاز – مجازات مرتکبین قاچاق – نگهداری بدون مجوز اجناس دخانیه ( خرید و فروش و نگهداری دخانیات در انحصار دولت میباشد ) نگهداری مواد افیونی – نگهداری بذر یا گرز خشخاش

5-در حالت :

گاهی اوقات عمل مرتکب نه از مصادیق فعل محسوب نه از مصادیق ترک فعل بلکه قانونگذار از حالت عارض بر مرتکب را جرم دانسته مثل اعتیاد ، ولگردی

زمان و مکان وقوع جرم از نظر حاکمیت قانون در زمان :

از نظر وقوع جرم :

1-      جرم آنی : وقتی عنصر مادی جرم در یک لحظه واقع شود جرم آنی است مثل قتل – سرقت

2-      جرم مستمر : قصد مجرمانه در جرائم مستمر در هرلحظه وجود دارد فلذا رفتار مجرمانه تشکیل دهنده عنصر مادی مستمر در جریان وقوع است مثل ترک انفاق

قوانین لازم الاجرا در جرائم ساده و آنی قانون حاکم در زمان جرم است . مکان جرم در جرم آنی صلاحیت دادگاه که جرم آنی در آن اتفاق افتاده در جرائم مستمر وقتی جرم در جاهای مختلف اتفاق افتاد و کلیه دادگاههایی که جرم در آن حوزه اتفاق افتاده صلاحیت رسیدگی دارند .

حاکمیت قضیه محکوم بها :

به هریک از جرائم فقط یکبار رسیدگی میشود و در صورت رسیدگی و محکومیت مجرم اگر دوباره مرتکب آن جرم شود مشمول احکام تکرار جرم از نظر تشدید کیفر می باشد .

تاثیر عفو عمومی بر انواع جرائم :

عفو خاص یعنی اجرا نکردن برخی از کیفرها

عفو عمومی مانند عفو رهبری است اما این عضو کلیه آثار محکومیت را از بین میبرد باستثنای حق الناس . در جرم آنی مشمول عفو و محکومیت و مجازات از بین میرود . در جرائم مستمر تنها به آن قسمت از جرائم که بعد از عفو عمومی مرتکب میشود رسیدگی میشود .

جرائم ساده : مرحله ندارد و سریع انجام میشود

جرائم مرکب : کلاهبرداری ( اعمال متقلبانه)

جرم تام : در موارد محدودی قانون جزا نفس ارتکاب جرم را صرفنظر از زیانی که برای مجنی علیه در نظر گرفته و عامل آنرا مجازات میکند .

جرم محال : هرکس قصد ارتکاب جرمی  میکند و شروع به اجرای آن میکند لکن جرم واقع نمیشود

جرم محال تقسیم میگردد به مطلق و نسبی

جرم محال مطلق ناشی از موضوع : بعنوان مثال زنی که اصلا حامله نبوده اقدام بسقط جنینش کند یا فردی که قبلا مرده اقدام بکشتنش کند .

جرم محال نسبی ناشی از موضوع : جرم میتوانست وجود داشته باشد ولی در لحظه جرم بطور اتفاقی مفقود شده است .

جرم محال ناشی از ابزار کار : تفنگی خریده و باید پر میبوده ولی خالی بوده است

جرم محال ناشی ابزار کار نسبی : اسلحه پر ولی فرد در تیرس نبوده

جرم عقیم :

مقصود از جرم عقیم  آنست که مقصود بزهکار از ارتکاب جرم حاصل نگردیده است مثل تیری که بقصد کشتن فردی رها میکنند ولی به هدف برخورد نمیکند .

قوۀ مقننه

 ١­-  پارلمان را تعریف کنید؟

پارلمان به دستگاهی اطلاق میشود که کار ویژۀ آن وضع قانون یا قواعد کلی و لازم الاجراست .

در نظام مردم سالاری قوۀ مقننه به عنوان نماد حاکمیت مردم مهمترین نهاد سیاسی محسوب میشود.

نکته ١ : قوۀ مقننه یکی از قوای حاکم در نظام دموکراتیک میباشد.

نکته ٢ : قوۀ مقننه  دو وظیفۀ عمدۀ : ١- وضع قانون

                                                         ٢- نظارت بر اجرای قانون ̨را بر عهده دارد.

نکته ٣ : تعیین نمایندگان مردم برای قانونگذاری از طریق انتخابات بعمل می آید.

٢ - تعدد مجالس :

• تک بافت و بسیط تقریباً به تک مجلس معتقد هستند  (ایران و انگلستان )

• دو مجلسی در کشور های فدرال و بسیط (آمریکا ، سوئیس و آلمان )

نکته ١ : دو عامل پایه ای در ساختار کشورهای فدرال :    •  عامل وحدت طلبی و عامل پیوند منافع دولتهای عضو 

                                                                                     •  عامل کثرت : نماد استقلال هر دولت در برابر دولتهای دیگر و نهادهای مرکزی است .

نکته ٢ :    مجلس اول ) مجلس نمایندگان : وحدت طلبی توسط مردم ̨و تعداد آنها به نسبت جمعیت است  

                مجلس دوم ) کثـــــــرت طلبی : از هر ایالتی دو نفر ( در آمریکا ) 

دلایل طرفداران تک مجلسی در کشور های تک بافت ( بسیط )

١ - کند شدن قانون گذاریدر نظام دو مجلسی

٢ -  نادیده گرفتن احتمالی رأی اکثریت (مخصوصاً زمانی که اعضای مجلس دوم انتصابی باشند )

٣ - تجزیه ناپذیر بودن قوۀ قانونگذاری

مثال تک مجلسی : (ایران و عراق )

   • ایران با وجود شورای نگهبان به تطبیق قوانین با شرع و قانون اساسی میپردازد پس نیازی به مجلس دوم نیست

دلایل طرفداران دو مجلسی در کشور های فدرال :

١ - کار قانون گذاری به تأمل و تعمق نیاز دارد .

٢ - وجود مجلس عالی در کشور عامل ثبات وتعادل آن و از ارکان دمکراسی است .

٣ - خطر نظام تک مجلسی بر جامعه  به دو شکل بروز میکند :

الف ) تسلط مجلس واحد موجب خودکامگی شده و استبداد جمع به مراتب خطرناکتر از استبداد فرد است

  ب  )   با وجود نظام دو مجلسی اختلاف بین دو قوۀ مجریه و مقننه بهتر میتواند حل گردد

مثال دو مجلسی :

١- آمریکا

  • کنگره آمریکا مرکب از دو مجلس است .

١ -  مجلس نمایندگان : تعداد به تناسب  جمعیت ایالت ها  –  قوانین مالی و مالیات منحصراً در اختیار مجلس نمایندگان است .اگر رئیس جمهور اکثریت آرا  نصف + یک را نیاورد ) مجلس نمایندگان از میان سه نامزد یکی را به عنوان رئیس جمهور انتخاب میکند.

٢ -  مجلس سنا : هر یک از ایالت ها موظف به معرفی دو نماینده هستند (سناتور ) – حق دارند طرح های مالی و مالیاتی تصویب شده مجلس نمایندگان را اصلاح کنند  - مجلس سنا از میان دو معاونت که بیشترین آرا را بدست آورده یکی را به عنوان معاون رئیس جمهور انتخاب میکند .

نکته ١ : اگر رئیس جمهور، معاون و وزرا مرتکب جرم شده باشند مجلس نمایندگان پس از رسیدگی و تهیۀ مقدمات و صدور ادعا نامه (کیفر خواست) پرونده را به مجلس سنا فرستاده تا مجلس سنا مثل  یک دادگاه رسیدگی کند .

نکته  ٢ : در انتصاب وزیران ، دیپلمات ها  و  مستشاران دیوان عالی فدرال و رئیس جمهور باید با تأیید مجلس سنا اقدام کند. مجلس سنا در تصویب قرار داد ها مشارکت دارد . 

دو شرط اساسی برای تحقق نظام دو مجلسی در کشورهای فدرال

١ - برابری تعداد نمایندگان دول عضو در مجلس دوم (سنا ) در آمریکا

٢ -  برابری اختیارات دو مجلس در مورد قانونگذاری و حتی نظارت بر اجرای آن توسط قوۀ مجریه و ارکان آن 

مثال : ( آمریکا-آلمان- کانادا )

٢­- سوئیس

مجلس فدرال سوئیس از دو شورا ترکیب یافته :

١ - شورای ملی : از سوی مردم و به نسبت جمعیت از نظر قانون گذاری هردو شورا باهم برابرند .

٢ -  شورای دولتها : از سوی کانتون ها دو نماینده و یک نماینده از هر نیمه کانتون

نکته در دو مجلس سوئیس بعضی از موارد قانون گذاری باید مشترکاً صورت گیرد در نتیجه  قدرت اصلی به سوی مجلس ملی است چون تعداد آن بیشتر است .

٣ ­- آلمان

پارلمان این کشور از دو مجلس ترکیب یافته :

١ - مجلس فدرال بوندِ ستاگ : توسط مردم - به نسبت جمعیت

٢ - شورای فدرال بوندِ سرات : شمار نمایندگان سرزمینها و به نسبت حداقل هر سرزمین سه نماینده ، از سوی دول عضو تعیین میشوند .

نکته ) • مجلس اول قوی تر

        • تعیین صدر اعظم توسط مجلس اول

        • وزیران در برابر مجلس اول مسؤلند

        •در قانونگذاری مجلس اول قدرتمندتر است

٤ ­- اتریش

پارلمان اتریش مرکب از دو مجلس است :

١ - شورای ملی :از سوی مردم تعیین میشود به نسبت جمعیت

٢ - شورای فدرال : دارای 50 نماینده که از سوی مجالس سرزمینهای عضو تعیین میشود

٥ ­- هند

پارلمان هند از دو شورا تشکیل شده :

١ - مجلس مردم : از سوی مردم انتخاب میشوند

٢ - مجلس دولت ها :  - ١٢ نفر از سوی رئیس جمهوری منصوب میشوند

                                  - ٢٣٨ نفر از سوی مجالس مقنّنه دولت های عضو و شمار نمایندگان هر دولت عضو نسبت به جمعیت است

شرایط قسمت نمایندگی  (مجالس )

در نظام دموکراتیک  برای اعمال حاکمیت ملی از ناحیه صاحبان حقیقی قدرت سیاسی ( مردم ) و با توجه به مشکلات عملی اعمال مستقیم قدرت توسط مردم ̨نهاد نمایندگی مبنای مشارکت غیر مستقیم مردم در حکومت از طریق نمایندگان است .

این نمایندگی دارای ویژگی هایی است :  الف ) ملی بودن نمایندگی (نمایندۀ همۀ احاد مردم است )

                                                                 ب ) کلی بودن نمایندگی

                                                                  ج ) قائم به مشخص بودن

                                                                   د ) مشارکتی بودن نمایندگی ( با مشارکت جمیعی انتصاب شود)

 مهمترین تمهیدات برای تضمین عملکرد آزاد و مستقل نمایندگی ( مجلس )

الف ) مصونیت پارلمانی :

مصونیت پارلمانی اساساً پوششی قانونی است برای حفاظت نماینده در برابر تعقیب قضایی یا اعمال پلیسی و به دو شکل است :

                        • ماهوی ( عدم مسؤلیت )

                        • شکلی (تعرض ناپذیری )  

الف - 1 )مصونیت ماهوی ( عدم مسئولیت ) :

بر این اساس نماینده به خاطر گفتار ، نوشتار ، اعمال و تصمیمات و موضع گیری های خود نباید مورد تعقیب  و مؤاخذه قرار گیرد  

اجرای صحیح چنین مصونیتی محتاج رعایت شرایط زیر است :

١ -  مصونیت مداوم و مطلق باشد ( بدون استثناء در قلمرو نمایندگی مردم بوده و محدود به دورۀ نمایندگی نباشد )

٢ - اظهار نظر باید راجع به امور عمومی و منافع ملت باشد نه مسائل و امور خصوصی نماینده در سخنرانی ها ، انتقاد به دولت  و پرسش از وزیران استیضاح  

٣ - رعایت اصل پاسخگویی ( نماینده باید پاسخگو نسبت به اظهار نظر های خود در برابر اذهان عمومی باشد . ) 

٤ - عدم سوء استفاده از مصونیت : نماینده نباید با استفاده از این اصل به حریم آزادی ها و حقوق افراد لطمه وارد کند 

الف - 2 ) مصونیت شکلی  ( تعرض ناپذیری )

تعرض ناپذیری یعنی ممنوعیت تعرّض به نمایندگان در باب اعمالی که خارج از پارلمان انجام میدهند و در واقع این امر دنبالۀ  منطقی عدم مسؤلیت آنان در قبال وظایف پارلمانی است .

مصونیت شکلی مؤید این مفهوم است که در صورت ارتکاب جرم یا تخلف از ناحیه نماینده شیوۀ معمول  بازداشت و توقیف موجود در حقوق جزا و آیین دادرسی کیفری در مورد نماینده اجرا نمیشود . باید ابتدا از  مجلس نسبت به نماینده در خواست سلب مصونیت نموده و در صورت توافق مجلس ، نماینده همچون فرد معمولی در اختیار قوۀ قضائیه قرار میگیرد .

در اجرای مصونیت شکلی دو شرط زیر لازم است :

١ -در صورتی که جرم مشهود باشد ، مأموران حق بازداشت نماینده را دارند  ( ویژگی جرم مشهود آن است که به آسانی و وضوح مرتکب جرم را شناسایی کرد  )

٢ - دورۀ تعرض ناپذیری محدود به دورۀ اجلاس یا دورۀ تقنینیه  است .

ب ) حمایت از پارلمان در برابر اهانت

در جلسات علنی اگر اهانت از سوی :

•  تماشاچیان باشد : ( حفظ انتظامات بر عهده مأموران انتظامی  مجلس  زیر نظر رئیس هیأت رئیسه  پارلمان است.)

•  از سوی نمایندگان نسبت به یکدیگر : ( خود مجلس همانند دادگاهی به جرم ارتکابی رسیدگی میکند )

کیفرهای اعمال شده توسط مجلس :

١ – اخطار رسمی توسط رئیس مجلس در جلسه عمومی

٢ – توبیخ نماینده در جلسه علنی و رسمی

٣ – زندانی کردن نماینده

٤ – اخراج موقتی نماینده از پارلمان

 آیا شغل نمایندگی با دیگر مشاغل قابل جمع است ؟

شغل نمایندگی قابل جمع با دیگر مشاغل نیست (اجرایی ، قضائی ) هر کس برای ورود به شغل نمایندگی قوۀ مقننه برای نامزد شدن استعفا دهد ( استعفا موقت ) در صورت پیروزی باید استعفا دهد .

حقوق و پاداش نمایندگی : نمایندگان مبالغی به عنوان حقوق دریافت می کنند .

ﻫ) استقلال  پارلمان  

پارلمان از سه جهت استقلال دارد :  ١ - استقلال اداری

                                                       ٢ - استقلال مالی

                                                       ٣ - استقلال نظامنامه ای 

١ – استقلال اداری پارلمان :

شخصیت متمایز پارلمان و نوع فعالیت آن ایجاب میکند که از حیث اداری تابع هیچ دستگاهی نباشد .

سازمان  اداری پارلمان زیر نظر رئیس و هیأت رئیسه عمل مینماید .

٢ – استقلال مالی :

مجلس در تهیه و تصویب و اجرای بودجۀ خود مستقل است . استقلال مالی اساساً مظهر حاکمیت است و پارلمان که مصداق حاکمیت است دارای چنین استقلالی است .

٣ – استقلال نظام نامه

تصویب نظامنامۀ داخلی و نحوۀ اعمال حقوق پارلمان در زمینه قانون گذاری و نظارت بر قوۀ مجریه به عهدۀ پارلمان است .

و ) ساختار و استخوان بندی پارلمان

پارلمان برای انجام وظایف خود دارای ساختار خاصی است و مهمترین ساختار پارلمان به شرح زیر است :

١ - رئیس و هیأت رئیسه :

رئیس مسئول ادارۀ جلسات و رهبری مذاکرات است ̨بالاترین شخص در پارلمان است  . نحوۀ انتخاب رئیس و هیأت رئیسه در کشور های مختلف فرق میکند . در ایران در اولین جلسه رئیس سنی انتخاب میشود(بصورت موقت)  تا انتخاب رئیس شود ؟

٢ - سازمان اداری :

اهم واحدهای اداری  :

1. واحد اداری ٢ . کار گزینی ٣. امور مالی ٤ . کتابخانه ٥ . حسابداری ٦ . ساختمان ٧ . کار پردازی ٨ . حمل و نقل  ٩ . انتشارات

 کمیسیون ها

کمسیون ها در واقع گروه های کار هستند که بر حسب ضوابط معین ( تخصصی ) سازماندهی میشود .

کمسیون ها تقسیم میشوند به :

  • کمسیون عادی ( اعضای آنها بر اساس عضویت در پارلمان انتخاب میشوند )

  •  کمسیون تخصصی

مهمترین نوع کمسیون های عادی :

١- شعب :  برای شرکت همۀ نمایندگان در بررسی موضوع معین نمایندگان را به بخش های مختلف تقسیم میکنند.

مثل : (شعب بررسی اعتبار نامه نمایندگان ) که به شکل قرعه کشی انتخاب میشوند.

٢ - کمیسیون کامل مجلس : برای بررسی ابتدایی لوایح و طرحها از کلیه اعضای مجلس تشکیل میشود در مورد موضوع بررسی و بحث میشود و به تصویب اکثریت کمیسیون رسیده بلافاصله در جلسه علنی مطرح میشود .

 کمیسیونهای تخصصی

کمیسیون تخصصی به بررسی تخصصی و فنی مسأله ما می پردازند و بر دو نوع اند:

١ - کمیسیون موقتی  : موردی است و برای بررسی و تفحص در امر بخصوص تشکیل میشود . به محض بررسی و اعلام نتیجه کمیسیون هم از بین میرود .

٢ - کمیسیون دائمی : در طی دوره قانون گذاری موجود است . (اعضاء متخصص در مسأله هستند )

کمیسیونهای تحقیق

تحقیق راجع به اتهامات نمایندگان  و تهیه گزارش برای جلسه عمومی مجلس است یا برای اتهامات مقامات اجرایی

کمیسیونهای مشترک

در پارلمان هایی که دو مجلس دارند بوجود می آید . اگر در مورد موضوعی اختلاف داشته باشند از سوی دو مجلس اعضای مساوی انتخاب و با هدف رسیدن به راه حل مرضی الطرفینی دست یابند بوجود می آید.

وظایف و اختیارات پارلمان

اولین وظیفه وضع قانون : البته اعمال حاکمیت ملی و تحقق عینی خواستۀ ملت قوۀ مقننه مبادرت به وضع قانون و مقررات میکند که موجد حق و تکلیف برای شهروندان و حاکمان است . وضع قانون هرچند وظیفۀ پارلمان است اما در نظامهای مبتنی بر رژیم پارلمانی قوا و نهادهای دیگر  دارای ابتکار عمل در این موضوع هستند .  

مثال : قوۀ مجریه در تقدیم لایحه قانونی عملاً در وضع قانون مشارکت دارد .

مراحل قانون گذاری : ١ .پیشنهاد قانون

                                ٢ . فرایند تصویب

نکته 1 ) پیشنهاد وضع قانون اگر از سوی نمایندگان مجلس باشد به آن طرح گفته میشود .

نکته 2 )اگر پیشنهاد از طرف قوۀ مجریه باشد به آن لایحه گفته میشود .

نکته 3 ) پیشنهاد لایحه از طرف قوۀ مجریه در رژیم های پارلمانی و مختلط مطرح است ولی در رژیم ریاستی بخاطر استقلال قوا و تخصصی بودن وظایف آنها اصولاً نمیتوان از طرف قوۀ مجریه لایحه ای تقدیم پارلمان نمود .

فرآیند تصویب :

پس از وصول پیشنهاد قانونی به صورت دو مرحلۀ ( طرح و  لایحه ) به هیأت رئیسۀ پارلمان و اعلام رسمی وصول آن از ناحیه هیأت رئیسه ابتکار قانونی در دستور کار مجلس قرار میگیرد و مراحل زیر را طی میکند :

• اعلام وصول از سوی هیأت رئیسه و ارسال آن به کمیسیون های تخصصی

• رسیدگی اولیه در کمیسیون تخصصی

• ارائه گزارش کمیسیون به پارلمان جهت تصویب کلیات

• اظهار نظر موافقین و مخالفین در مورد کلیات در صحن علنی مجلس و به رأی گذاشتن کلیات

• رسیدگی به تک تک مواد طرح یا لایحه در صحن علنی مجلس پس از تصویب کلیات

• تصویب آن

 وظیفه نظارت :

در رژیم پارلمانی با توجه به اینکه نمایندگان عصارۀ ملت بوده دارای اقتدار خاصی نسبت به سایر قوا هستند و با توجه به اهرم ها و مکانیسم هایی که در این راستا دارند میتوانند بر ساختار اعضا و کلیت نهادها و ارکان حکومتی علی الخصوص قوۀ مجریه تأثیر بگذارند از جملۀ ابزارهای نظارت سیاسی در رژیم پارلمانی وجود دارد به عنوان مثال : تذکر - سؤال - استیضاح - تحقیق و تفحص نام برد .

                       ١ .  استطلاعی : کمیسیون اصل ٩٠  

                       ٢ . استصوابی: مسؤلیت سیاسی وزرا 

 سایر وظایف  :

وظایف پارلمان علاوه بر وضع قانون ونظارت بر اجرای آن وظایف دیگری را دارا است که در کشورهای مختلف متفاوت است .

مثال : در ایران ( وضع قانون - نظارت بر آن - انتخاب حقوقدان - شورای نگهبان - قانون اساسی - اعطای رای اعتماد به دولت و وزراء  تفسیر قوانین و ... )

Chapter Tree ( Hollywood )

PRE-READING GUESTION :

1-    What does Hollywood make you think of ?

Answer : Hollywood makes me think of films and movie stars.

2-    What are some special things to see in Hollywood ?

Answer : I see the big landmarks of Hollywood and I see the famous people.

3-    Where do American movie stars live today ?

Answer : The most of American movie stars live in Hollywood .

NEW WORD :