جزوه مالیه عمومی

تعریف علم مالیه : بعنوان شاخه ای از حقوق عمومی ضمن ارتباط با برخی از علوم  به رشته ای اطلاق میگردد که عملیات و فعالیتهای مربوط به نحوه درآمدها و هزینه های دولت را مورد بررسی قرار میدهد .

تفاوت مالیه عمومی و خصوصی :

1-    هدف :

2-   منابع درآمد :

3-  روشهای تحصیل درآمد :

4-  قواعد حاکم بر درآمد :

5-  مکانیسم تصمیم گیری :

6-  هماهنگی درآمدها و هزینه ها :

7-  موارد هزینه :

شباهت مالیه عمومی و خصوصی :

1-      دخل و خرج

2-     حداقل منابع حداکثر منافع

3-     استقراض

4-     افزایش مخارج سرمایه گذاری در جهت افزایش درآمد

خصوصیات مالیه عمومی :

1-      از حیث موضوع  : مهمترین حلقه پیوند و ارتباط میان دولت و مردم

2-     ازحیث خصوصیات قواعد  : 1- هدف : تامین منافع عمومی

                                           2-ماهیت : امری

                                           3-ابزارهای اجرا : الزام بزور

ارتباط مالیه با برخی از علوم :

1-      اقتصاد : علم اقتصاد به بررسی قوانین حاکم بر ثروت ،تشکیل ،توزیع و مصرف آن میپردازد . مالیه به بررسی درآمدها و هزینه های دولت می پردازد .

2-     سیاست : علم سیاست به بررسی قدرت و توزیع قدرت می پردازد  که با پشتوانه مالی میتواند به اهداف عمومی خود برسد و مالیه بعنوان شاهرگ حیاتی آن می باشد .

3-     حقوق :  -    حقوق خصوصی ) اخذ مالیات و نظارت در امور مالی شرکتها

-          حقوق جزا ) ارتشاء و اختلاس کارمندان دولت

-          حقوق اداری ) روابط ادارات و تعیین درآمدهای سازمانهای اداری

اهداف اقتصادی مالیه :

1-      رشد و توسعه هماهنگ

2-     میزان تراز پرداختها

3-     عدالت اقتصادی و اجتماعی

تعریف رشد و توسعه : رشد به افزایش درآمدهای ناخالص ملی در طول یکسال نسبت به سال گذشته گویند .

                                   رشد کمی ولی توسعه کیفی است و رشد شرط لازم توسعه می باشد ولی کافی نیست .

درآمدهای ناخالص : مصرف خصوصی – سرمایه گذاری – هزینه های دولت – تفاضل واردات و صادرات

وظایف مالیه :

1-      تخصیص منابع

2-     توزیع درآمد و ثروت

3-     تثبیت اقتصادی

کاهش مالیاتی  + افزایش مخارج سرمایه گذاری  = افزایش اشتغال

فصل دوم )

منابع مالی دولت :

1-      درآمد عمومی

2-     واگذاری دارائیهای سرمایه ای

3-     واگذاری دارائیهای مالی

4-     درآمد اختصاصی

مصارف دولت :

1-      هزینه عمومی

2-     تملک دارائیهای سرمایه ای

3-     تملک دارائیهای مالی

4-     هزینه اختصاصی

درآمدهای پایدار و ناپایدار :

هزینه های پایدار و ناپایدار :

واگذاری دارائیهای سرمایه ای : فروش نفت خام – گاز – تاسیسات – ساختمانها – ماشین آلات – اموال و دارائیها

واگذاری دارائیهای مالی : فروش اوراق مشارکت – سهام شرکتهای دولتی – صندوق ذخیره ارزی – استقراض از سیستم بانکی وامـــــــــــــهـــا – اصل وامهای داخلی

مالیـــــــــــــــــات :

سهمی است که بموجب اصل تعاون ملی بر وفق مقررات هریک از سکنه کشور بمنظور تامین هزینه های عمومی و حفظ منابع به قدر قدرت و توانایی خود به دولت میدهد .

مالیات از نظر اقتصاددانان :

مالی که دولت بر اساس قانون از اشخاص و موسسات بمنظور تقویت مالی – هزینه های عمومی و تامین مخارج خود دریافت میکند .

قانون اعمال دولت را بر دونوع تقسیم میکند : 1- اعمال تصدی             2- اعمال حاکمیت

مصداق بارز اعمال حاکمیت = وصول مالیات (الزام و اجباری )

قاعده تسلیط : الناس مسلطون علی اموالهم

مالیات بمعنای حقوقی : پدیده ای قاهرانه ، قانونی و استثناء بر قاعده تسلیط

نظریه منتسکیو در خصوص مالیات : برای احتیاجات موهوم دولت نباید از احتیاجات حقیقی ملت  چیزی برداشت کند .

اصول حاکم بر مالیات :

1-      اصل قانونی بودن  ) اصل 50 ق ا " هیچ نوع مالیاتی وضع نمیشود مگر بموجب قانون موارد معافیت ، بخشودگی و تخفیفات مالیاتی بموجب قانون مشخص میشود ." و ماده 78 ق ت در خصوص تخلف از قانون توسط مستخدمین

2-     اصل سالیانه بودن  ) ماده 155 ق م م  سال مالیاتی از اول فروردین تا پایان اسفند همان سال – شرکتهای تازه تاسیس در مابین این دو تاریخ حداکثر 4 ماه پس از شروع سال مالیاتی اظهارنامه تحویل می دهند.

3-     اصل عدم عطف بما سبق نشدن قانون ) از تاریخ قانون قابلیت اجرایی دارد ولی اگر مالیاتی از قبل پرداخت نکرده باشد عطف بما سبق میشود (معافیت ها لغو میشود )

4-  اصل اجرای فوری

5-     اصل محرمانه بودن اطلاعات مالیاتی ) ماده 229 و 232 ق م م (331 قدیم)

229 = چون ناگزیر از بررسی دفاتر ئ اسناد و مدارک مربوط به معاملات و فعالیتها هستند باید محرمانه تلقی کنند

232 = از افشای اطلاعات جز در امر تشخیص درآمد نزد مراجع ذیربط در حد نیاز ،متخلفین قابل تعقیب جزایی هستند.

6-     اصل عدم تبعیض بین مودیان ) برمبنای اصل برابری رژیم حقوقی ایران (دموکراسی) اصل 90 متمم مشروطیت

بند9اصل3 ق ا – اصل 20 ق ا – اصل  107 ق ا

7-     اصل رعایت اجرای قوانین از حیث مکان ) مالیات مضاعف

مالیات مضاعف : از تعاریف و توصیفات مختلف مالیات مشخص که توسط قانونگذار دو دولت ارائه میشود ناشی میگردد

راه حلهای مالیات مضاعف :

1-      وضع مقررات داخلی از مالیات مضاعف جلوگیری کنند

2-     با تبادل اطلاعات و کمکهای قضایی از مالیات مضاعف جلوگیری کنند .( پیمان نامه ها و موافقتنامه ها ماده168ق

اختیارات دستگاه مالیه :

1-      تشخیص

2-     وصول مالیات

اختیارات دستگاه مالیه در مرحله تشخیص :

1-    حق اخذ توضیح و اطلاعات

2-     حق تفتیش ( در خصوص مالیاتهای غیر مستقیم )

3-     حق ارزیابی ( تفسیر قضایی) : درآمدهای اتفاقی به بیع تبدیل شود

4-     حق تعقیب جزایی متخلف مالیاتی (ماده 201 ق م م ) از 3 ماه تا دوسال – تعقیب قضایی توسط وزیر امور اقتصاد و دارائی

5-     حق اخذ جریمه ) ماده 192 و 199 ق م م : تفاوت بین مودیانی که اظهارنامه تنظیم نکرده اند یا آن را ناقص تنظیم کرده

6-  حق تشخیص علی الراس

اختیارات دستگاه مالیه در مرحله وصول : الف ) اجرا علیه مودی        ب ) اجرا از طریق اشخاص ثالث

الف ) اجرا علیه مودی

1-      صدور اجرائیه

2-     توقیف اموال

3-     تقاضای صدور قرار تامین مالیاتی

4-     فروش اموال

ماده 213 تا 215 ق م م  : 213 = ارزیابی توسط کارشناس رسمی دادگستری با تقاضای مودی بدهکار و به هزینه خوداو

                                214 = عدم حضور مالک در دفترخانه جهت تنظیم سند بنام خریدار و تکلیف دفترخانه در تنظیم سند بنام خریدار

                                215 = دو نوبت آگهی مزایده (آگهی دوم بدون حداقل قیمت) تملک مالیه باندازه بدهی و پرداخت آن به دولت

                                تبصره 1 ) اگر سند انتقال نشده باشد پس از پرداخت بدهی رفع توقیف

                                تبصره 2 ) اگر سند انتقال یافته باشد پس از مزایده در شرایط برابر اولویت با بدهکار

ماده 212 ق م م :( در ممنوعیت توقیف برخی از اموال)

1-      3/2 حقوق 4/3 بازنشستگی و وظیفه

2-     البسه –لوازم احتیاجات شخصی – آذوقه – نفقه افراد تحت تکفل واجب النفقه

3-     ابزار و ماشین آلات کشاورزی و صنعتی و اسباب و لوازم کسب برای تامین حداقل معیشت

4-     محل سکونت در حد متعارف

تبصره 1) ارزش مال بیشتر از بدهی و غیر قابل تفکیک ، فروش تمام و استرداد مابقی

تبصره 2) اثاث البیت در منزل مشترک – عادتا زنانه متعلق به زن و مابقی متعلق به مرد

تبصره 3 ) واحدهای تولیدی کشاورزی و صنعتی دراجرای مالیات نباید تعطیل شوند

ب ) اجرا از طریق اشخاص ثالث

• ·         مقاطعه کاران پس از تحویل کار کسر مالیات
• ·         ادارات و سازمانهای دولتی استیجاری کسر از اجاره بهای ماهیانه
• ·         خرید و فروش در اثر غفلت هردو مشترکا
• ·         شرکتهای تجاری قبل از پرداخت سود سهام کسر مالیات
• ·         مدیران اشخاص حقوقی در صورت عدم کسر مالیات بر درآمد در دوره مدیریت خود با شخص حقوقی مسئولیت تضامنی دارند(ماده 198 ق م م )

فصل ششم قانون مالیاتهای مستقیم ماده 182 لغایت 188 در خصوص وظایف اشخاص ثالث

ماده 182 ق م م :    -   کلیه مکلفین به پرداخت مالیات دیگران

-          هرکس که پرداخت مالیاتی دیگران را تعهد و ضمانت کرده

-          کسانی که در اثر خودداری از انجام تکالیف مشمول جریمه شده اند

-          تماما در حکم مودی محسوب و از نظر وصول بدهی طبق قانون اجرای وصول رفتار میگردد.