شش صیغه غایب ( 3 تا مذکر و 3 تا مونث ) شش صیغه مخاطب ( 3 مذکر و 3 مونث ) دو صیغه متکلم وحده و مع الغیر

صرف فعل ماضی در عربی :

صرف 6 صیغه غایب ضرب اینچنین است .

همچنان که در صیغه ها مشاهده میشود اختلاف معانی صیغه ها بخاطر علائمی است که به آخر هر یک از آنها اضافه شده و این علائم انواع فاعل را مشخص میکنند و به این قرارند :

الف ) " ا " علامت مثنی مذکر غایب – " واو " جمع مذکر – " ت " مفرد مونث – " تا " مثنی مونث – " ن " جمع مونث در دروس گذشته شش صیغه فعل ماضی بیان شد و اینک 6 صیغه مخاطب و دو صیغه متکلم آنرا فرا میگیریم :

نکته مهم ) حرف اول فعل را ( فاء الفعل) ، دوم را ( عین الفعل) و سوم را (لام الفعل)  گویند.

فعل مضارع :

فعل مضارع فعلی است که دلالت بر انجام کاری یا پدیدآمدن حالتی در زمان حال و آینده می کند مانند : یکتب (حالا یا بعدا مینویسد) یجلس ( حالا یا بعدا مینشیند)

فعل مضارع نیز مانند ماضی دارای 14 صیغه می باشد که از روی فعل ماضی ساخته میشود .( یکی از حروف مضارعه ( ا – ت – ی – ن ) را بر سر فعل ماضی می آورند:

صرف 14 صیغه فعل مضارع :

فعل مضارع از نظر زمان مشترک بین حال و آینده است . اگر بخواهیم که حتما معنای حال بدهد یک " لام " مفتوحه (ل) در سر آن می آوریم مانند سعید لیکتب ( سعید هم اکنون مشغول نوشتن است) و اگر بخواهیم حتما معنای آینده دهد حرف ( س و سوف ) بر سر آن می آوریم : سعید سیکتب ( سعید بزودی خواهد نوشت)

فرق ( س و سوف ) در اینست که (س) بر آینده نزدیکتر و (سوف) بر آینده دورتر دلالت میکند.

فعل امر )

تعریف فعل امر : فعل امر فعلی است که انجام کاری یا پدید آمدن حالتی را از کسی طلب کند مانند : اضرب (بزن) اکتب (بنویس)

1-      شش صیغه غائب و 2 متکلم که به آن امرغایب یا امر به لام گویند .

2-      شش صیغه مخاطب که به آن امر حاضر گویند .

طرز ساختن امر به لام :

امر غایب را از مضارع بدینترتیب میسازند :

1-      یک لام مکسوره (ل) بر سر مضارع می آوریم .

2-      آخرش را جزم می دهیم . جزم در لغت بمعنای بریدن است و اصطلاحا به حذف علائم رفع که عبارتند از ( _ُ ، نُ ، نِ ) فعل مضارع گفته میشود . دو نون جمعهای مونث صرف نمیشود زیرا آن دو نون علامت رفع نیستند بنابراین صرف امر به لام بدین ترتیب است :

طریقه ساختن امر حاضر :

امر حاضر از شش صیغه مخاطب فعل مضارع ساخته میشود ، بدینترتیب :

1-      حرف مضارعه (ت) را از سرش برمیداریم .

2-      آخرش را جزم میدهیم ( _ُ ن ) را بر میداریم .

3-      هنگامی که حرف مضارعه ( ت ) را برداشتیم اگر حرف بعد از ( ت ) ساکن بود ( مانند تضربُ) که بعد از حرف ( ت ) میشود ( ضربُ) چون ابتدا به ساکن در عربی محال است بناچار یک همزه بر سر کلمه می آوریم ، پس (ضرب) میشود ( اضرب) و اما حرکت همزه که باید برای تعیین حرکت همزه به عین الفعل مضارع نگاه کرد :

• اگر عین الفعل مضارع مفتوح و یا مکسور بود ، همزه را کسره میدهند.مانند تضربُ = اضرب
• اگر عین الفعل مضارع مضموم بود ، همزه را ضمه میدهیم مانند : تقتلُ = اُقتل